Nhớ lại những ngày Rằm và 30 (tháng thiếu 29) hằng tháng, đại chúng tề tựu cùng nhau sám hối và tụng giới, không gian Chánh điện trang nghiêm, nơi bàn Tổ tĩnh lặng lạ thường. Ở đó, hình bóng vị sư già Khất sĩ mộc mạc, gần gũi lại hiện rõ mồn một trong tâm trí chúng con. Trưởng lão Hoà thượng vẫn thường giáo giới đại chúng chẳng bằng những triết lý Phật đà xa xôi, cao siêu, mà bằng những vần thơ cất lên từ hơi thở của nhịp sống đời thường. Lời Trưởng lão Hoà thượng dung dị, rủ rỉ nhưng ngấm thật sâu, nghe qua là tự khắc giật mình quay về soi chiếu lại chính tâm can.
Chúng con vẫn khắc ghi mãi ánh mắt ân cần của những ngày tụng giới ấy, khi Trưởng lão Hoà thượng nhẹ nhàng nhắc nhở về những thói hư tật xấu và lòng độ lượng giữa vòng quay kiếp sống nhân sinh. Trưởng lão Hoà thượng mượn hình ảnh đóa hoa rất đỗi quen thuộc để đọc lên những vần thơ lục bát mộc mạc mà thấu tận đáy lòng:
“Hồng nào mà chẳng có gai
Làm người ai chẳng một hai lỗi lầm
Lỗi lầm là quấy, là sái
Gây ra nghiệp chướng, âm thầm băn khoăn
Quấy rồi phải biết ăn năn
Phải nên sám hối mà răn tâm mình.”
Ngẫm từng lời Trưởng lão Hoà thượng dạy, chúng con nhận ra một trí tuệ thấu cảm và lòng từ bi vô lượng. Bài học Trưởng lão Hoà thượng trao truyền tỏa sáng mà chúng con học qua ba ý nghĩa cốt lõi:
Thứ nhất, đó là sự bao dung và thấu hiểu bản tính bất toàn của con người. Trưởng lão Hoà thượng ví kiếp nhân sinh như đóa hoa hồng, dẫu có rực rỡ và ngát hương đến mấy thì dưới cành lá mướt xanh kiểu gì cũng mang theo dăm ba chiếc gai sắc nhọn. Đã mang thân phàm phu lặn lội giữa dòng đời rộn rã, thì người nào lại khỏi một hai lỗi lầm. Trưởng lão Hoà thượng thấu hiểu sự yếu đuối của chúng sanh nên dạy rất thật rằng: “Cơm ăn vô miệng cũng đổ, huống gì làm người ta mà không có sơ sót”. Từ hình ảnh ấy, Trưởng lão Hoà thượng dạy chúng con học cách mở lòng, bớt đi sự hà khắc phán xét với sai sót của người khác, và đừng quá dằn vặt tiêu cực với những vấp ngã của chính mình. Trưởng lão Hoà thượng không hề ép uổng ai phải lập tức gồng mình trở thành bậc thánh nhân hoàn hảo vô tì vết.
Thứ hai, nhận diện cái ác, dứt khoát không ngụy biện cho lỗi lầm. Bao dung trong mắt Trưởng lão Hoà thượng tuyệt nhiên chưa bao giờ là sự thỏa hiệp hay dung túng cho cái sai. Trưởng lão Hoà thượng khẳng định rành rọt, tỏ tường: “Lỗi lầm là một điều quấy”. Cái xấu, cái ác phải được gọi đúng tên, lôi ra ánh sáng chứ không thể mượn cớ “ai mà chẳng có lỗi” để khoác lên vỏ bọc đạo mạo mà lấp liếm, che đậy đi nghiệp chướng của mình.
Thứ ba, cốt lõi của việc tu là dũng khí “ăn năn và sám hối”. Đây là thông điệp sâu thẳm nhất. Ở đời, mang trên mình những chiếc gai lỗi lầm không đáng sợ; điều đáng sợ nhất là khi người ta cứ vô minh, cố chấp ôm khư khư lấy vết nhơ ấy trọn đời. Chỉ cần chúng con đủ dũng khí đối diện, cúi đầu sám hối để tự “răn tâm mình”, dứt khoát chừa bỏ ác nghiệp, thì mọi lớp bụi mờ rồi sẽ được gột rửa trong ngần.
Những lời răn dạy mà có số người mới nghe qua thật rặt vẻ quê mùa, sực nức mùi vị đời thường ấy đã tháo gỡ biết bao nút thắt mặc cảm tội lỗi từng đè nặng trong tâm trí chúng con. Nhờ Trưởng lão Hoà thượng, đại chúng thấm thía một chân lý giản đơn mà sâu sắc vô cùng: Tu, hóa ra chẳng phải là cố gắng đắp lên mình chiếc áo hoàn hảo để che giấu lỗi lầm; mà tu là dũng cảm nhìn thẳng vào những “chiếc gai” của chính mình ngày hôm qua, để cắn răng sửa đổi và sống một cuộc đời nhẹ nhàng, thiện lành, tử tế hơn trong ngày hôm nay.
Nhớ người Khất sĩ thân thương
Lời thơ mộc mạc soi đường chúng sanh
Dạy rằng hoa thắm cành xanh
Dẫu thơm hương sắc thân cành mang gai
Bước đi giữa chốn trần ai
Làm sao tránh khỏi một hai lỗi lầm
Cúi đầu sám hối tự tâm
Ân Thầy răn dạy nảy mầm thiện lương.
Nam-mô Chứng minh Đạo sư Phật giáo Khất sĩ,
GIÁC TƯỜNG Trưởng lão Hoà thượng thuỳ từ chứng minh.
Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
06/05/2026, QTTA
