1. Lửa Vô Thường Thiêu Đốt Giả Tạm
Vật chất – dù là giấy, là gỗ, hay là những cấu trúc được ngụy tạo kiên cố – khi gặp đủ duyên (lửa) đều bị tước bỏ hình hài vốn có. Sự rực rỡ của ngọn lửa cũng chính là tốc độ của sự hủy diệt. Cái “có” đang chuyển thành cái “không”, cái “sắc” đang chuyển thành “tro bụi”.
Ngọn lửa ấy nói lên rằng không có gì trên thế gian này, từ thân xác đến của cải, có thể cưỡng lại sự bào mòn và tiêu tan của thời gian. Sự bùng cháy dữ dội chỉ là một khoảnh khắc trước khi tất cả trở về với hư vô. Hiện tượng này phản chiếu chính xác sự mong manh của kiếp nhân sinh, nơi mọi sự phồn hoa chỉ là giấc mộng chờ tàn.
“Tuy trời đất bao la trông man mác
Vũ trụ dường vô thỉ với vô chung
Vòng công lệ cũng chịu đường biến tác
Khoảng không gian thay đổi vẫn khôn cùng!
Kìa biển rộng mênh mông đầy sóng gió
Lượn hải triều dõng mãnh cuốn nước sâu
Sức hùng vĩ tưởng ngàn năm kiên cố
Mà bao lần bãi bể hóa nương dâu
Những cây cỏ, núi sông cùng trần sắc
Những muôn loài vạn vật ở thế gian
Hễ hữu tình, hữu hoại phần định chắc
Khó hững hờ, xao lãng nỗi hiệp tan!
Không gian vậy, thời gian đâu cũng vậy
Ngày đêm qua, tuổi chẳng đợi chờ ta
Dẫu mịt mờ, mắt trần chưa dễ thấy
Đều thành, trụ, dị, diệt một sát na
Sanh đã khổ, vô thường càng thêm khổ
Có vật gì vững chãi được bền lâu!
Thoạt thấy đó, thoạt nhìn liền mất đó
Ích chi mà dan díu trước lòng sầu
(Vô thường – Kệ tụng Phật giáo Khất sĩ)
2. Sự Nóng Bức Của Tâm Thức
Nhìn vào vùng cháy đỏ rực ở trung tâm, sức nóng lan tỏa không chỉ thiêu rụi vật chất bên ngoài mà còn gợi lên hình ảnh của ngọn lửa nội tâm: Lửa Sân. Khi ngọn lửa này bùng phát, nó không phân biệt được đâu là vàng thau, đâu là công đức hay tội lỗi; nó cuốn phăng tất cả trong cơn thịnh nộ.
Vết cháy đen trên nền đất chính là “vết sẹo” của nghiệp quả để lại sau cơn giận dữ. Đống tro tàn kia chính là “rừng công đức” đã bị thiêu rụi chỉ trong một phút giây mất kiểm soát. Hiện tượng cháy này là sự cảnh tỉnh về sự nguy hiểm của cái tâm không được phòng hộ, nơi mà “lửa lòng” có thể phá hủy cả một đời tu tập và gieo rắc khổ đau cho chính mình và xung quanh.
“Tục rằng no quá mất ngon,
Và khi giận quá mất khôn thành khờ.
Lửa xông đôi mắt đã mờ,
Trắng đen phải quấy bây giờ thấy đâu.
Không phân nghĩa nặng, tình sâu,
Không rành sự cảnh, đuôi đầu làm sao.
Con tâm đã lánh đường nào,
Mà con ma giận nhập vào đó thôi.
Đánh Nam, dẹp Bắc một hồi,
Múa men nào kể đất trời là chi.
Người sầu vật khóc lâm ly,
Rõ ràng một cảnh A tỳ gớm ghê.
Đau lòng xót mắt mọi bề,
Mà người gây thảm chớ hề có hay.
Đứng xa trông thấy thương thay,
Lửa lòng bốc ngọn, ai tài chữa chuyên!
Một cơn nóng giận không hiền,
Khói sân tím ruột, lửa phiền cháy gan.
Hại lây lắm kẻ vô can,
Hỏa tai một trận, khổ nàn biết bao.
Gió lên ngọn lửa càng cao,
Bao nhiêu sự nghiệp đổ nhào như chơi.
Phật xưa có dạy mấy lời,
Rằng: “Rừng công đức một đời trồng gieo
Lửa sân nổi dậy đốt thiêu,
Như chim mất cánh, như diều đứt dây”. (Nhẫn – Luật nghi Khất sĩ)
3. Tro Tàn và Cát Bụi
Cuối cùng, khi ngọn lửa tắt, cái còn lại chỉ là đống tro xám xịt, lạnh lẽo nằm trên mặt đất. Đây là điểm đến cuối cùng của thân xác và mọi tham vọng thế tục. Từ hình sắc rực rỡ chuyển thành tro bụi vô tri, hiện tượng này phơi bày sự thật trần trụi về cái gọi là “Thân”.
Đống tro tàn không còn giữ được hình dáng ban đầu, cũng như thân người sau cùng cũng trả về cho tứ đại (đất, nước, gió, lửa). Sự bám víu vào cái thân giả tạm, vào những vật chất phù du, cuối cùng cũng chỉ thu được sự trống rỗng như nắm tro tàn trước gió. Sự hiện hữu của đống tro là lời kết luận đanh thép cho những mộng tưởng đảo điên của kiếp người.
“Thân này chưa biết ra chi,
Của kia lại có chắc gì mà ham.
Bao nhiêu cho thỏa lòng tham,
Càng thâu càng đắm, càng làm càng say.
Tiếc cho tháng rộng năm dài,
Chung quy hoang phí về tay thần tiền. …
Dã tràng xe cát biển Đông,
Vô tình lượn sóng cướp công nhọc nhằn.
Tuồng đời ai biết cho chăng?
Như mây tan hiệp, như trăng khuyết tròn.
Đêm tàn tim lụn, dầu mòn,
Cái đi mờ mịt, cái còn mỏng manh.
Chắc chi bọt nước đầu gành,
Chắc chi sương đọng trên cành ban mai.
Bọt kia làn gió nhẹ lay,
Sương kia mặt nhựt chiếu ngay xong đời.
Mênh mông trong khoảng đất trời,
Thân ta biết gởi về nơi chốn nào? (Thân – Luật nghi Khất sĩ)
Dao động am, 29/12/2025
Quang Toàn Thành Anh
