Bóng tối không tự nhiên ập đến, nó len lỏi vào ngay lúc ánh đèn màu vừa bật sáng. Khi tiếng ly cụng vào nhau tạo nên thứ âm thanh lanh canh giòn giã, người ta ngỡ đó là giai điệu của niềm vui. Nhưng nếu lắng tâm lại, tách bỏ lớp vỏ bọc hào nhoáng của men say và tiếng cười nói ồn ào, cái hiện ra trước mắt không phải là một “bữa tiệc”, mà là một “cơn bão” đang hoành hành giữa biển khơi của tâm thức.
Đó không phải là cơn bão của gió mưa, mà là cơn bão của Tham vọng và Sân si. Chúng ta nghĩ mình đang “thưởng thức” cuộc đời, nhưng thực chất là đang bị cuốn vào một dòng xoáy đen ngòm, nơi con người vùng vẫy trong lớp bùn vật chất mà cứ ngỡ mình đang xây lâu đài trên cát.
“Biển trần thế đục nhơ đã lắm
Bao anh hùng chìm đắm khổ nguy
Nước tham một dãy đen sì
Gió cuồng nổi dậy sân si ba đào.
Mãi xao xuyến tranh nhau vật chất
Phí công linh bùn đất đắp tô
Của trần càng tóm thâu vô
Là càng chôn lấp dưới mô sình lầy.”
(Thuyền Trí Huệ – Nghi thức tụng niệm PGKS)
Hiện tượng này kỳ lạ thay: Càng ồn ào, con người càng cảm thấy cô đơn. Càng cố gắng “tóm thâu” danh lợi vào mình, cái bản ngã lại càng nặng nề và chìm sâu xuống đáy. Những cuộc “cụng ly” ngoài kia, thực chất chỉ là hành động tuyệt vọng của những “cái bọt nước” đang cố bám víu lấy nhau trước khi vỡ tan giữa dòng nước lũ vô tình.
“Lòng tự thị mưu hay kế giỏi
Chước phân ranh chia cõi rẽ bờ
Kẻ khôn lấn hiếp người khờ
Ngọn trào tham lợi bấy giờ nổi lên.
Sóng cuồng cuộn vang rền gào thét
Nước chảy nhào, xô vẹt lướt phăng
Thương ôi, cái bọt trôi lăn
Nhấp nhô mờ mịt, khi thăng khi trầm…”
(Thuyền Trí Huệ – Nghi thức tụng niệm PGKS)
Rời khỏi bàn tiệc, ta lao ra đường. Dòng xe cộ mắc cửi, tiếng còi xe thúc giục. Ta gọi đó là “sự nghiệp”, là “chí hướng”, là “tương lai”. Nhưng hãy nhìn kỹ vào hiện tượng “Đi”: Ta đang đi đâu? Hay ta chỉ đang bị một lực đẩy vô hình của dục vọng lôi đi xềnh xệch?
Bình minh lên rực rỡ, chim chóc ca hát, con đường đời trải đầy hoa thơm cỏ lạ. Cảnh trí ấy quyến rũ đến mức khiến ta quên mất rằng mặt trời rồi sẽ phải lặn. Ta đi mãi, đi mãi theo tiếng gọi của “sở vọng tâm hồn”, để rồi khi bóng chiều tà ập xuống, cái còn lại chỉ là sự bơ vơ. Cái “Ngôi Nhà” đích thực chưa bao giờ hiện hữu ở cuối con đường danh lợi đó.
“Vừng đông rạng nhuộm sơn hà cẩm tú
Phản ánh hồng, lóng lánh giọt sương mai
Gió phảng phất lung lay cây cỏ ngủ
Động xạc xào, vũ trụ tỉnh giấc say
…
Đi cứ đi, tiếng lòng hằng quyến rũ
Đi đến nơi sở vọng của tâm hồn
Luống chểnh mảng theo duyên đời lạc thú
Và cũng theo nhu yếu trước sinh tồn
Đi đi mãi, vẫn còn chưa tới chốn
Giờ khắc qua, lệch bóng ngả xiên Tây
Nơm nớp nỗi bơ vơ nơi đình đốn
Lỗi ác vàng, vội lẩn khuất rặng cây”
(Đường đời – Kệ tụng PGKS)
Cái bi kịch lớn nhất không phải là không có đích đến, mà là cái đích đến ấy bị xóa nhòa bởi thời gian. Tất cả những gì ta xây dựng, những mối quan hệ ta “cụng ly” để vun đắp, những ảo vọng về một tương lai huy hoàng, cuối cùng đều phải đối diện với sự thật trần trụi của quy luật “tiêu diệt tịch”.
“Dưới nghiêm lịnh tuần huờn không di dịch
Ôi! Tương lai! Hy vọng lắm mà chi?
Rồi cũng với thời gian tiêu diệt tịch
Thân thể người điêu đứng phút mê ly” (Đường đời – Kệ tụng PGKS)
Khi cơn say qua đi, khi tiếng nhạc tắt lịm, và khi đối diện với sự già nua, bệnh tật, hay những biến cố bất ngờ như “giông mưa trời táo bạo”, con người mới giật mình tỉnh giấc. Lúc này, cái thân xác từng được chiều chuộng, cái danh vọng từng được tung hô, bỗng chốc trở nên vô nghĩa như rặng lau yếu ớt trước gió chiều.
Tiền bạc không mua nổi sự bình an. Người thân dù thương xót cũng không gánh thay được nghiệp lực. Cái “Ngôi Nhà” vật lý có thể che mưa nắng, nhưng không che được nỗi sợ hãi trước cái chết và sự tan rã.
“Trước thảm trạng giông mưa trời táo bạo
Rặng lau xanh quằn quại uốn theo chiều
Sức tàn phá cuốn nhồi bao cơ xảo
Đã qua rồi, trở lại cảnh đìu hiu
Loài người sánh nào hơn ngàn lau yếu
…
Chẳng gì khổ, sớt chia người nhiều ít?
Mà bạc tiền không chuộc nổi đau sầu!
Rồi già chết xô lần thân ngũ uẩn
Cõi trần hoàn ai dễ đỡ nâng ai”
(Giấc mộng tàn – Kệ tụng PGKS)
Vậy đâu mới là nơi trở về thực sự?
Nếu “cơm nhà” là sự nuôi dưỡng thân xác và tình cảm thế gian, thì “Thuyền Giác” (Trí Huệ) mới là nơi nuôi dưỡng cái “Chân Tâm” bất diệt. Ngôi nhà thực sự không xây bằng gạch đá, mà được xây bằng sự buông bỏ.
Thay vì “cụng ly” để tìm quên, hãy “bước vào thuyền giác” để tìm thấy. Thay vì chạy theo ảo ảnh “có – không” của đời thường, hãy tìm về trạng thái “như thường, như không”. Đó là nơi mà mọi sự tranh đoạt dừng lại, nơi sổ đời được bôi tên, và món nợ trần gian được rũ sạch. Đó mới là cuộc trở về vĩ đại nhất.
“Sao bằng đặng bước vào thuyền giác
Thể không không giải thoát nhẹ nhàng
Đưa qua bỉ ngạn đạo tràng
Tăng-già Phật xứ, đất vàng sống chung
Cõi tịnh lạc thung dung ngày tháng
Chẳng còn lo khổ nạn nhiễu nhương
Những là mừng giận, ghét thương
Buồn vui, ưa muốn, như thường, như không.
Tóc vừa cạo tơ lòng đoạn phủi
Cuốn sổ đời tên tuổi đã bôi
Nợ trần ngày ấy dứt rồi
Tây phương ngày ấy một ngôi sẵn dành!”
(Thuyền Trí huệ – Nghi thức tụng niệm PGKS)
Trung Tâm xứ, 06/12/2025 – Quang Toàn Thành Anh
